Бүгүнкү күндө дүйнөлүк экономика тууралуу сөз болгондо, эң биринчи болуп АКШ доллары, евро жана британ фунту эске келет. Эл аралык сооданын негизги бөлүгү доллар менен жүргүзүлөт, евро дүйнөлүк резервдик валюталардын арасында экинчи орунда турат, ал эми фунт стерлинг кылымдар бою дүйнөлүк каржы системасында маанилүү ролду ойноп келет.

Бирок кызыгы — номиналдык наркы боюнча дүйнөдөгү эң кымбат валюта доллар да, евро да эмес. Тескерисинче, бул тизмени Перс булуңундагы өлкөлөрдүн валюталары баштайт. Мунун негизги себептери — бул өлкөлөрдүн энергетикалык ресурстардан алган ири кирешеси, инфляциянын төмөн деңгээли, катуу монетардык саясат жана долларга байланган туруктуу валюта курсу.

2026-жылдагы эл аралык каржы базарларындагы абалга көз салсак, дүйнөдөгү эң кымбат валюталардын тизмесин төмөндөгүлөр түздү.

Дүйнөдөгү эң кымбат 10 валюта:

Кувейт динары — өзгөрбөс лидер

Учурда 1 кувейт динары болжол менен 3,25 АКШ долларына барабар. Бул көрсөткүч көп жылдан бери өзгөрбөй, кувейт динары дүйнөдөгү эң кымбат валюта бойдон калууда.

Эксперттер мунун негизги себеби катары Кувейттин ири мунай кирешелерин жана чоң валюта резервдерин көрсөтүшөт. Өлкөнүн мамлекеттик инвестициялык фонду жүздөгөн миллиард долларлык активдерге ээ. Калктын аздыгы жана экспорттук кирешенин көптүгү дагы валютанын туруктуулугуна таасир этет.

Бахрейн жана Оман — Перс булуңунун каржы тиреги

Тизмеде экинчи жана үчүнчү орундарды бахрейн динары менен оман риалы ээлейт. Азыркы учурда 1 бахрейн динары болжол менен 2,65 долларга, ал эми 1 оман риалы 2,60 долларга жакын.

Бахрейн көп жылдан бери Жакынкы Чыгыштагы ири банктык жана каржы борборлорунун бири катары саналат. Оман болсо мунай кирешесинен тышкары логистика жана деңиз соодасына олуттуу инвестиция салып келет. Эки өлкө тең валюталарын долларга байлоо аркылуу тобокелчиликтерди азайтууга аракет кылышат.

Иордания — мунайы жок болсо да күчтүү валюта

Тизмедеги эң кызыктуу өлкөлөрдүн бири — Иордания. Себеби бул өлкөдө ири энергетикалык ресурстар жок. Ошого карабастан, иордан динары дүйнөдөгү эң күчтүү валюталардын бири бойдон калууда.

Азыркы учурда 1 иордан динары болжол менен 1,41 АКШ долларына барабар. Аналитиктер муну өлкөнүн көп жылдан бери жүргүзүп келе жаткан катуу банктык жана каржы саясаты менен түшүндүрүшөт.

Фунт стерлинг кайрадан алдыңкы бештикте

Британ фунту учурда болжол менен 1,33 доллар деңгээлинде бааланууда. Brexitтен кийин айрым экономикалык кыйынчылыктар жаралганы менен, Лондон дагы эле дүйнөдөгү эң ири каржы борборлорунун бири бойдон калууда.

Фунт стерлинг дүйнөдөгү эң эски колдонулуп келе жаткан валюталардын бири болуп саналат жана глобалдык инвесторлор үчүн ишенимдүү актив катары маанисин жоготкон жок.

Оффшордук экономикалардын күчтүү валюталары

Гибралтар фунту жана Кайман аралдарынын доллары дагы бул тизмеге кирет. Бул аймактар эл аралык каржы жана оффшордук кызмат көрсөтүү рыногунда маанилүү ролду ойнойт.

Кайман аралдарында миңдеген эл аралык компаниялар жана инвестициялык фонддор катталган. Бул жергиликтүү валютанын жогорку курсун сактоого жардам берет.

Швейцария франкы — “коопсуз гавань”

Швейцария франкы көп жылдан бери дүйнөлүк экономикалык кризистер учурунда инвесторлор эң көп кайрылган валюталардын бири болуп эсептелет.

2026-жылы дүйнөлүк базарларда геосаясий тобокелчиликтердин өсүшү — айрыкча Россия менен Батыштын тирешүүсү, Жакынкы Чыгыштагы чыңалуу жана энергетикалык рыноктогу белгисиздик — франктын позициясын дагы бекемдеди.

Тобокелчилик көбөйгөн сайын инвесторлор салттуу түрдө өз активдерин швейцария франкына өткөрүшөт.

Эмне үчүн доллар биринчи эмес?

АКШ доллары дүйнөлүк экономиканын негизги тиреги катары эсептелгени менен, номиналдык наркы боюнча эң кымбат валюта эмес. Мунун негизги себеби — АКШ экономикасы өтө чоң жана ийкемдүү каржы системасына негизделгенинде.

Дүйнөнүн борбордук банктары үчүн негизги резервдик валюта дагы эле доллар бойдон калууда. Эл аралык энергетикалык сооданын негизги бөлүгү да дал ушул доллар менен жүргүзүлөт. Ошондуктан эксперттер долларды “эң кымбат эмес, эң таасирдүү валюта” деп аташат.

Аналитиктердин пикиринде, жакынкы жылдары Перс булуңундагы өлкөлөрдүн валюталары жогорку позицияларын сактап калат. Себеби энергетикалык кирешелер, мамлекеттик карыздын аздыгы жана катуу каржы саясаты бул өлкөлөргө валюталык туруктуулукту камсыз кылууга мүмкүндүк берет.