Түштүк Африкадагы бир тоонун капталынан, азыркы адам бут баспаган аймактан, катуу ташка түшүп калган узундугу дээрлик 1,2 метр болгон адамдын бутунун изи табылган. Бирок бул жалгыз табылга эмес. Мындай издер дүйнөнүн ар кайсы бурчтарынан табылган.
Бул издер кайсы жерлерден табылган?

1. Түштүк Африка, Мпумаланга провинциясы

Эң белгилүү “Титандык издердин” бири 200 миллион жылдан ашык жаштагы аскада жайгашкан. Формасы адамдын таманына окшош, бирок узундугу 120 см. Жергиликтүүлөр аны “Кудайдын изи” деп аташат.

2. Пху Лан Ка, Таиланд

Чиангмай провинциясындагы аскалуу аянтта узундугу 1 метрге чейин жеткен бир нече издер бар. Тай эли буларды адамзаттын атасынын изи деп эсептешсе, буддисттер ыйык белгилер катары көрүшөт.

3. Сьерра-де-Карденас, Мексика

1500 метрден жогору бийиктиктеги акиташ тектеринде жылаңайлак буттун издери табылган. Алар тик аска боюнча өйдө карай кетип бараткандай көрүнөт.

4. Боливия, Торатора

Тоонун капталынан тереңдиги дээрлик 10 сантиметр болгон из табылган. Формасы адамдын бут кийиминин таманына окшош, бирок көлөмү кичинекей автоунаадай.

5. АКШ, Невада штаты

Аскалуу массивдердин биринин жанынан узундугу 90 см чамасындагы, адамдын бутуна дээрлик идеалдуу окшош из табылган. Өзгөчөлүгү манжалары так көрүнүп, таманынын ийри сызыгы даана байкалат. Мындай форма табигый жол менен кантип пайда болгонбу же чындап адамдын изиби азыркыга чейин так түшүндүрүлө элек.

6. Индия, Мадхья-Прадеш

Индуисттик ибадаткананын жанындагы аскада эки чоң из бар. Жергиликтүү уламыштар бул издерди Вишну кудайына таандык дешсе, айрым археологдор аны байыркы символикалык барельеф (көркөм же тарыхый сүрөт ташка, металлга же башка катуу бетке жарым-жартылай чыгып тургандай кылып оюлуп түшүрүлгөн сүрөт же композиция) деп эсептешет. Бирок келип чыгышы баары бир табышмак бойдон калууда.

Илимий түшүндүрмөлөр же алардын жоктугу

Бул сырдуу издердин пайда болушу боюнча бир нече божомол бар:
•    Геологиялык түшүндүрмө (конкрециялар, эрозия, шамалдын жана суунун таасири).
Окумуштуулардын пикиринде, издердин көбү жумшак тектерде табигый процесстердин натыйжасында пайда болуп, кийин ташка айланган кокустук формалар.
•    Псевдоархеология.
Альтернативдүү теориялар да бар: кээ бирөөлөр бул издер байыркы уламыштарда айтылган жоголуп кеткен гиганттарга же сырдуу жандыктарга таандык дешет — нефилимдерге, титаналарга, анакимдерге ж.б.

Байыркы уламыштар эмне дейт?

•    Библия жана Енох китеби зор бойлуу “Кудайдын уулдары” жөнүндө баяндайт.
•    Индуизмде жана буддизмде жер бетинде басып, артында из калтырган кудай-гиганттар тууралуу уламыштар бар.
•    Скандинавиялык сагаларда йотундар (муз гиганттары) күчүнүн белгиси катары аскаларда из калтырышкан деп айтылат.

Бул мифтердин визуалдык табылгалар менен дал келиши байыркы цивилизациялар тууралуу көптөгөн теорияларды жаратат. Балким, алардын тарыхы убакыттын өтүшү менен өчүп кеткендир.
Балким, бул жөн гана табияттын кокустугу, же азыркы адамдар пайда боло электе эле кимдир бирөө калтырган белги.