Европа өлкөлөрүндө жайылып жаткан нааразычылык акциялары ири кризисти билдирет жана башаламандыкка (хаоско) жакын деңгээлге жетти, бирок бул окуялар ошол мамлекеттердин ички маселеси болуп саналат. 

Бул тууралуу Россиянын президентинин басма сөз катчысы Дмитрий Песков билдиргенин interfax.ru агенттиги жазгандан кийин мамлекеттик ишмер, эл аралык эксперт Токон Мамытовго россиялык дипломаттын эмне үчүн “хаос” деп атаганын жана бул  билдирүүсү геосаясий чыңалууну жаратпайбы деген суроолор менен кайрылып жооп алдык.  

- Песков эмне үчүн Европадагы нааразылыктарды “чоң кризис жана хаос” деп атады?

-  Россиянын расмий позициясы боюнча, Европадагы массалык нааразылыктар социалдык-экономикалык көйгөйлөрдүн жана саясий чыңалуунун күчөгөнүн көрсөтөт. Мындан тышкары, Кремл бул окуяларды Батыштын саясий жана экономикалык моделинин көйгөйлөрүн белгилөө үчүн колдонууда. Ошол эле учурда Песков бул окуяларды тиешелүү өлкөлөрдүн ички иши деп атаган.  

-  Кремлдин билдирүүсү геосаясий чыңалууну күчөтүшү мүмкүнбү?

-  Эгер билдирүү маалыматтык тирешүүнүн, өз ара айыптоолордун жана ички саясий процесстерге кийлигишүү жөнүндөгү талаштардын бир бөлүгүнө айланса, Россия менен Батыштын ортосундагы ишенимди төмөндөтүшү мүмкүн. Бирок билдирүүнүн өзү эле геосаясий кризисти күчөтөт деп айтууга негиз жетишсиз, башка факторлорду эске алыш керек.
-  Европадагы нааразылыктардын негизги себептери эмнеде жана алар саясий туруктуулукка кандай таасир этет?

- Негизги себептер  - жашоо наркынын өсүшү, турак жайдын жеткиликсиздиги, эмгек акыга байланыштуу көйгөйлөр, социалдык теңсиздик, мамлекеттик кызматтардын сапаты жана жаштардын келечекке болгон ишениминин төмөндөшү. Энергетикалык жана геосаясий факторлор бул көйгөйлөрдү айрым шарттарда күчөтүшү мүмкүн. Бул нааразылыктар өкмөттөргө болгон ишенимди төмөндөтүп, саясий поляризацияны күчөтүп, мамлекеттик саясаттын өзгөрүшүнө алып келиши ыктымал. Бирок алардын сөзсүз түрдө Европадагы саясий системанын кыйрашына алып келери жөнүндө тыянак чыгарууга азырынча негиз жок.

Негизги жыйынтык: Европадагы нааразылыктардын социалдык-экономикалык себептери реалдуу, бирок аларды Россия менен Батыштын геосаясий атаандаштыгынын алкагында бир жактуу чечмелөө туура эмес. Кырдаалдын мындан аркы өнүгүшү өкмөттөрдүн калктын талаптарына канчалык натыйжалуу жооп беришине, экономикалык шарттарга жана саясий күчтөрдүн аракеттерине жараша болот.

Турдайым Кожомбердиева