Ааламдагы эң улуу кереметтер жөнүндө сөз болгондо, көпчүлүгүбүз алыстагы галактикаларды, жаркыраган жылдыздарды элестетебиз. Бирок космостогу эң таң калыштуу табылгалардын бири Жерге эң жакын коңшу планетада Марста жайгашкан. Ал – Олимп тоосу (Olympus Mons), Күн системасындагы эң чоң вулкан жана эң бийик тоо.

Олимптин бийиктиги болжол менен 25 километрди түзөт. Бул Жердеги эң бийик чоку болгон Эвересттен (8,8 км) дээрлик үч эсе бийик. Ал эми тоонун түбүнүн диаметри 600 километрге чейин жетет. Бул айрым европалык мамлекеттердин аймагына тете дегенди билдирет. 

Олимп – бул калкан сымал вулкан. Мындай вулкандар жерде да бар. Мисалы, Гавайи аралдарында. Бирок марстагы Олимп жердеги бардык вулкандардан жүздөгөн эсе чоң. Анын ушунчалык ири болуп өсүшүнө Марстын өзгөчө шарттары себеп болгон. 

Башкача айтканда, жерде литосфералык плиталар кыймылда болуп, вулкандар бир орунда узак убакыт иштей албайт. Ал эми Марста жер кыртышы дээрлик кыймылдабайт. Натыйжада магма миллиондогон жылдар бою бир эле чекиттен агып чыгып, гигант вулканды түзгөн. Ошондой эле, Марстын тартылуу күчү жерге салыштырмалуу үч эсе төмөн. Бул Олимпке өз салмагынан урап кетпестен асман тиреген бийиктикке жетүүгө мүмкүнчүлүк берген. Марста шамал жана эрозия процесстери өтө жай жүрөт.

Ошондуктан Олимп миллиондогон жылдар бою дээрлик өзгөрүүсүз сакталып калган.
Окумуштуулардын эсебинде, Олимп 200 миллион жылдан ашуун убакыт мурда пайда боло баштаган. Айрым илимий божомолдорго ылайык, анын акыркы атылыштары бир нече миллион жыл мурун болгон. 
Олимп бүгүнкү күнгө чейин көптөгөн суроолорду жаратып келет. Тоонун четтеринде бийиктиги 6 километрге жеткен тик жарлар бар. Айрым окумуштуулар муну гравитациялык урап түшүүлөрдүн изи дешсе, башкалары лавалар муз менен аракеттенгенде пайда болгон деп эсептешет. Олимптин үстүндө диаметри болжол менен 80 километр болгон чоң кальдера жайгашкан. Салыштыруу үчүн айтсак, бул аймак ири мегаполистен бир нече эсе чоң. Орбиталык аппараттар тарткан сүрөттөр лавалар жер астындагы муз менен тийишкенин көрсөтүшү мүмкүн. Бул Олимптин айланасында убактылуу буу же суу көлмөлөрү пайда болгон деген гипотезаны күчөтөт.

Келечекте Марска багытталган миссиялар үчүн Олимп өзгөчө мааниге ээ. Тоонун ичинде лавалык түтүктөр болушу мүмкүн. Бул табигый туннелдер келечекте адамдар үчүн радиациядан жана катуу чаң бороондорунан коргоочу жай катары кызмат кылышы ыктымал.

Олимп геологиялык объект эмес, ал Марстын символу, анын өзгөчөлүгүн жана табышмагын чагылдырган табигый эстелик. Бул гигант тоо бизге ааламдын масштабы кандай зор экенин билдирет. Ага карап туруп, биз өзүбүздү ааламдын чексиздигинде канчалык кичинекей экенибизди түшүнөбүз.