Антарктида – Жер шарындагы эң табышмактуу континент. Ал миллиондогон жылдар бою калың муз катмарынын алдындагы сыры ачыла элек дүйнө. Бирок эгер бул муздар бир күнү толугу менен эрип кетсе, өзгөрүү бир гана Антарктида менен чектелбейт. Мындай көрүнүш Тынчтык океандын деңгээлин кескин жогорулатып, көптөгөн жээктеги шаарларды суу алдында калтырышы мүмкүн. Дал ушундай кооптуу сценарийлер окумуштууларды Антарктиданы терең изилдөөгө мажбурлоодо.

Жакында Британдык Антарктика кызматы (BAS) жетектеген эл аралык илимий топ, материктин муз алдындагы рельефинин жаңыртылган Bedmap3 картасын көрсөттү. Бул карта Антарктиданын чыныгы жүзүн, муз катмарынын астында жаткан тоолорду, ойдуңдарды жана көлдөрдү так чагылдырат.

Антарктиданын аянты 14 миллион чарчы чакырымдан ашат. Ал эми муздун орточо калыңдыгы 2 чакырымдан жогору. Айрым жерлерде бул көрсөткүч 5 чакырымга чейин жетет. Илимий далилдерге караганда, айрым муз катмарлары 3-5 миллион жыл мурда тоңгон.

Музсуз Антарктида такыр башкача көрүнмөк. Анын чыгыш бөлүгү бир бүтүн материк бойдон калса, батышы аралдарга бөлүнүп, ички деңиздер пайда болмок. Ошондой эле муз басымы жоголгондо жер кыртышы акырындап көтөрүлө баштамак.

Муз астындагы дүйнөдөгү эң терең кургактык Бентли ойдуңу жайгашкан. Ал деңиз деңгээлинен 2 540 метр ылдыйда турат. Ошондой эле Антарктидада 140тан ашуун муз алдындагы көл бар. Алардын эң чоңу – Восток көлү. Ал 4 чакырым муздун астында жайгашып, миллиондогон жылдар бою обочолонгон бойдон келген.

Bedmap3 изилдөөсү, Антарктидадагы эң калың муз катмары мурда ойлонулгандай Аделиде эмес, Уилкс жеринде экенин аныктады. Ал жерде муздун калыңдыгы 4757 метрге жетет. Жалпы эсеп боюнча, Антарктидадагы муздун көлөмү 27,17 миллион куб чакырымды түзөт.

Эгер бул муз толугу менен эрип кетсе, океандын деңгээли 58 метрге көтөрүлөт. Бул Мальдив аралдары, Бангладеш, Джакарта сыяктуу аймактар үчүн чыныгы апаат болушу ыктымал.

Антарктида – жөн гана муз баскан аймак эмес, ал Жердин климаттык тең салмагын кармап турган негизги факторлордун бири. Окумуштуулар ачып жаткан ар бир жаңы маалымат адамзатты ойго салат. Анткени табияттын пландары адамзаттык эсептерден алда канча терең болушу мүмкүн.