Кыргызстанда азык-түлүк коопсуздугу маселеси кайрадан күн тартибине чыкты. Жогорку Кеңештин депутаты Сүйүнбек Өмүрзаков чет өлкөдөн кирген сапатсыз азыктар тууралуу коңгуроо какты. Анын айтымында, бул жөн гана соода маселеси эмес, бул улуттун келечектеги саламаттыгына түздөн-түз байланышкан стратегиялык көйгөй.

Депутат сунуштаган “Кыргыз сапаты” системасы керектөөчүлөргө товарды тандоодо ишеним берүүчү белги болмок. Мындай практика дүйнөнүн көп өлкөлөрүндө бар. Продукция атайын стандарттардан өтүп, сапаты тастыкталганда гана белгилүү бир “сапат мөөрүн” алат. Кыргызстанда да мурда ушуга окшош “сапат белгиси” колдонулуп келген, бирок азыр андай механизм дээрлик жоголгон.

Маселенин терең жагы, өлкөнүн импортко болгон көз карандылыгы. Расмий эмес эсептер боюнча, Кыргызстанда керектелген товарлардын 70%га жакыны сырттан келет. Айрыкча азык-түлүк тармагында бул көрсөткүч өтө жогору. Өлкө картошка, сүт жана айрым жашылчалар менен гана өзүн камсыздай алат. Ал эми калган негизги азыктар – ун, кант, май көбүнчө сырттан ташылат.

Бул абал бир нече тобокелчиликти жаратат. Биринчиден, сапатты көзөмөлдөө татаалдашат. Ар бир импорттолгон продукцияны текшерүү үчүн күчтүү система керек. Экинчиден, баа жана жеткирүү жагынан өлкө тышкы рынокко көз каранды болуп калат. Үчүнчүдөн, сапатсыз азык-түлүк калктын ден соолугуна узак мөөнөттүү терс таасир тийгизиши мүмкүн.

Өмүрзаковдун сунушу, жөн гана текшерүү системасын киргизүү эмес, керектөө маданиятын өзгөртүү аракети катары да каралса болот. Эгер “Кыргыз сапаты” сыяктуу белги ишенимдүү иштесе, жарандар да аң-сезимдүү тандоо жасап, сапатсыз товарларга суроо-талап азаймак.

Бирок бул демилгенин ишке ашышы бир нече шартка байланыштуу. Көз карандысыз лабораториялар, ачык текшерүү механизмдери, коррупциясыз сертификат берүү жана эң башкысы, жергиликтүү өндүрүштү колдоо. Болбосо, белги формалдуу болуп калып, чыныгы сапатты камсыздай албай калышы мүмкүн.