Каспий деңизиндеги суунун деңгээлинин тездик менен төмөндөшү Европа менен Кытайды байланыштырган негизги жүк ташуу багыттарынын бири болгон Ортоңку коридордун (Middle Corridor) ишине олуттуу таасирин тийгизе баштады. Бул тууралуу Caspian Policy Center талдоо борбору билдирди.

Адистердин маалыматына ылайык, акыркы беш жыл ичинде Каспий деңизинин деңгээли орточо 0,5 метрге төмөндөгөн. Буга климаттын өзгөрүшү, Волга жана Урал дарыяларынан келген суунун азайышы, ошондой эле сугат иштерине суунун көп көлөмдө пайдаланылышы негизги себеп болууда.

Мындан улам Каспийдин түндүк-чыгыш бөлүгүнүн аянты кескин кыскарды. Эгер кылымдын башында анын аянты 15 миң чарчы чакырымды түзсө, 2024-жылдын октябрына карата 8 183 чарчы чакырымга чейин азайган. Ошондой эле деңиз жээги айрым аймактарда 56 чакырымга чейин артка чегинген.

Казакстандын Казгидромет кызматынын божомолу боюнча, эгер азыркы тенденция улана берсе, 2050-жылга чейин Каспий деңизинин деңгээли дагы 32,4–34 метрге чейин төмөндөшү мүмкүн.

Деңиздин тайыздашы Каспий жээгиндеги Курык, Актау, Түркмөнбашы жана Баку портторунун ишинде олуттуу көйгөйлөрдү жаратууда.

Азыркы учурда кемелер тайыз жерлерге отуруп калбоо үчүн жүктүн болгону 75–80 пайызын гана алып чыгууга аргасыз болуп жатат. Бул болсо жүк ташуунун көлөмүн азайтып, чыгымдарды көбөйтүүдө.

Ошондой эле Баку – Түркмөнбашы каттамындагы темир жол паромдорунун иши да солгундады. Бул багытта темир жол цистерналарын ташуу 37 пайызга, ал эми жүк вагондорун ташуу 19 пайызга кыскарганы маалымдалды.

Каспийдин тайыздашы портторду кошумча чыгымдарга да кептөөдө. Маселен, Актау портунда дан ташуучу кемени кайра жайгаштыруу болжол менен 1 миллион теңгеге түшөт. Ал эми порттун акваториясын тереңдетүү иштерине жыл сайын 400 миллион теңгедей каражат сарпталууда.

Эксперттердин пикиринде, эгер климаттын өзгөрүшү ушул темп менен улана берсе, порттук инфраструктурага салынган инвестициялар жетишсиз болуп калышы мүмкүн. Мындай шартта Евразиядагы негизги логистикалык каттамдарды кайра карап чыгуу зарылдыгы жаралышы ыктымал.