Дүйнөдөгү эң бийик тоо жөнүндө сөз болгондо, көпчүлүк эч ойлонбостон Эверестти атайт. Деңиз деңгээлинен 8848 метр бийиктикке көтөрүлгөн бул чоку адамзат үчүн бийиктиктин, эрктин жана жеңиштин символуна айланган. Бирок чындыгында, Жер шарындагы эң бийик тоо Эверест эмес.
Анткени Тынч океандын тереңинде жашыруун жаткан Мауна-Кеа деген чыныгы гигант бар. Ырас, Эверест деңиз деңгээлинен эң бийик чекит экендиги талашсыз. Бирок тоолорду башкача, түп негизинен чокусуна чейин өлчөсөк, көрүнүш түп-тамырынан өзгөрөт.

Гавай аралдарында жайгашкан Мауна-Кеа тоосу – уктап жаткан вулкан. Анын деңиз үстүндөгү бийиктиги болгону 4207 метр. Бирок бул тоонун негизги бөлүгү океандын түбүндө жатат. Эгерде Мауна-Кеаны океандын түбүнөн чокусуна чейин эсептесек, анын бийиктиги 10 210 метрге жетет. Бул Эвересттен 1300 метрден ашык бийик дегенди билдирет.

Мауна-Кеанын алты чакырымдан ашык бөлүгү суу астында катылган. Ошондуктан көпчүлүк аны анчейин бийик эмес деп ойлойт. Чынында ал океандын түбүнөн асманды көздөй көтөрүлгөн алп тоо десек жарашат.

Окумуштуулар Мауна-Кеа болжол менен бир миллион жыл мурун пайда болгонун айтышат. Ал Тынч океан плитасынын жылышынын натыйжасында түзүлгөн вулкандык чынжырдын бир бөлүгү. Акыркы жолу бул вулкан 4 миң жыл мурун атылган.

Мауна-Кеа геологиялык жактан гана эмес, илим үчүн да өзгөчө мааниге ээ. Анын чокусунда дүйнөдөгү эң ири астрономиялык обсерваториялар жайгашкан. Таза аба, жарык булгануусунун аздыгы илимпоздорго ааламды терең изилдөөгө шарт түзөт.

Бул тоо – бир эле учурда Жердин эң бийик массиви жана адамзаттын космоско караган “көзү” катары бааланат. Мауна-Кеанын тарыхы бизге табияттын улуулугу дайыма эле көзгө көрүнбөй турганын эскертет. Кээде эң чоң, эң таасирдүү нерселер тереңде катылып жатканынын дал ушул Мауна-Кеа далилдеп турат.