1925-жылы британдык изилдөөчү Перси Фосетт Бразилиянын чытырман токойлорунан табышмактуу «Z шаарынын» изине түшүп жатып дайынсыз жоголгон. Ал уулу Жек Фосетт жана досу Рэли Раймел менен бирге экспедицияга чыккан. Алардан акыркы кабар 1925-жылдын 29-майында келип, андан кийин үчөө тең изсиз жоголгон.

Кийинчерээк алардын өлүмүнө жергиликтүү уруулардын тиешеси болушу мүмкүн деген божомолдор айтылганы менен, буга далил табылган эмес. Табылган сөөктөр да Фосетттики экени так аныкталган эмес.

Жер алдындагы таң калыштуу тоннель

1991-жылы перулук спелеологдор Мату-Гросу аймагындагы жер алдындагы үңкүрлөрдү изилдеп жатып, 70 метр тереңдиктен жылмаланган чоң таш плитаны табышкан. Плитаны жылдыргандан кийин анын артынан 14 градус ылдый эңкейген тоннель ачылган.

Изилдөөчүлөрдүн айтымында:

• Тоннелдин узундугу болжол менен 90 чакырым; 

• Полу так иштелген таштар менен төшөлгөн; 

• Дубалдарында дөңгөлөктүү транспорт үчүн жасалгандай көрүнгөн оюктар бар; 

• Айрым плиталарда Түштүк Америкада жашабаган павлин куштарынын сүрөттөрү түшүрүлгөн. 

Физик Дмитрий Лапшин мындай курулуштарды жөнөкөй коомдор кура албай турганын белгилеген.

Атланттар тууралуу божомол

Тарыхчылардын маалыматына ылайык, тоннель океандын деңгээлинен төмөн жайгашып, анын ичинде туздуу суу бар. Айрым изилдөөчүлөр бул объект инктерден да мурда жашаган белгисиз цивилизация тарабынан курулган болушу мүмкүн деп эсептешет.

Ушундан улам айрым окумуштуулар уламыштагы Атлантида менен байланышы болушу мүмкүн деген божомолду айтышат. Бирок бул версия азырынча илимий жактан далилдене элек.

Кайра изилдөө аракети ийгиликсиз аяктаган

1998-жылы эл аралык экспедиция тоннелге кайра кирүүгө аракет кылган. Бирок кире бериш жер чоң таш көчкү менен толуп калгандыктан, изилдөө улантылган эмес. Амазониянын токойлоруна оор техниканы жеткирүү мүмкүн болбой калган.

Айрым спелеологдор тоннелдин кире бериши атайылап жабылган болушу мүмкүн деп шектенишет. Ошентсе да, бул дагы далилденбеген божомол бойдон калууда.

Белгилей кетүүчү жагдай

Бул окуяда айтылган «атланттар», жер алдындагы шаар жана сырдуу тоннелдер тууралуу маалыматтар негизинен божомолдорго жана альтернативдүү теорияларга негизделген. Азыркы археология бул объектилердин Атлантида менен байланышын расмий түрдө тастыктаган эмес.