Кыргызстанда бөйрөк ооруларынын акыркы баскычына жеткен миңдеген адамдар жашоосун гемодиализ процедурасы менен улантууга аргасыз. 2026-жылдын 6-августундагы маалымат боюнча, өлкөдө 4 714 бейтап гемодиализ кызматын мамлекеттин эсебинен алууда. Саламаттык сактоо органдарынын маалыматына ылайык, алардын саны жыл сайын көбөйүп жатат.

Гемодиализ — бөйрөк өз функциясын аткара албай калган учурда анын айрым негизги милдеттерин аппараттын жардамы менен аткарууга мүмкүндүк берген бөйрөктү алмаштыруучу терапия. Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунун маалыматына ылайык, стандарттуу процедура жумасына үч жолу, ар бири болжол менен төрт сааттан жүргүзүлөт.

Бул деген гемодиализ алган бейтаптын жашоо тартиби толугу менен процедурага байланып калат дегенди билдирет. Бейтаптар аптасына бир нече жолу диализ борборуна барып, бир нече сааттан дарылануудан өтүүгө тийиш.

Кыргызстанда бюджеттик программалык гемодиализ бейтаптар үчүн акысыз көрсөтүлөт. Ар бир диализ сеансы үчүн медициналык уюмга 6 500 сом республикалык бюджеттин каражаттарынан төлөнөт.
Бейтаптар медициналык көрсөтмөлөрдүн негизинде программага киргизилет. 2026-жылдын августунда Саламаттык сактоо министрлиги бир жумада атайын комиссия орто эсеп менен 15тен 25ке чейин жаңы арыз карай турганын билдирген. Ошол эле маалыматта акыркы бир нече жылдан бери бюджеттик гемодиализ боюнча кезек күтүү тизмеси жок экени айтылган.

Комиссиянын чечиминен кийин бейтап маалымат базасына киргизилип, бош орун болгон учурда каалаган гемодиализ борборун тандай алат. Бейтаптын медициналык уюмду менчигинин түрүнө жана жайгашкан жерине карабастан тандоого укугу бар.

2026-жылдын мартындагы маалымат боюнча, Кыргызстанда гемодиализ кызматын 54 медициналык мекеме көрсөтүп жаткан. Алардын экөө мамлекеттик, төртөө мамлекеттик-жеке өнөктөштүк негизинде иштесе, 48и жеке медициналык борбор болгон.

Гемодиализ борборлору Бишкекте жана бардык облустарда иштеп жатат. Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунун расмий тизмесинде Бишкек, Чүй, Ысык-Көл, Нарын, Талас, Ош, Жалал-Абад жана Баткен аймактарындагы медициналык уюмдар көрсөтүлгөн.

Аймактардагы борборлордун көбөйүшү бейтаптардын жол азабын жеңилдетүүгө багытталган. Мисалы, 2025-жылы Кадамжай районунда жаңы гемодиализ борбору ачылып, райондук бийликтин маалыматына караганда, ал учурда 86 бейтаптын мурдагыдай ондогон чакырым алыстыктагы борборго каттабай, өз аймагынан дарылануусуна шарт түзгөн.

Бөйрөктүн өнөкөт оорусунун бешинчи стадиясына жеткен бейтаптар үчүн гемодиализ көп учурда узак мөөнөттүү дарылоонун негизги формасына айланат. Ошондуктан бир гана аппарат же борбордун болушу эмес, процедуранын үзгүлтүксүз жүргүзүлүшү, керектүү дары-дармектердин жана медициналык каражаттардын камсыздалышы да маанилүү.

Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунун маалыматында бюджеттик диализ программасынын алкагында диализдин өзүнөн тышкары айрым дары-дармектер, медициналык буюмдар жана лабораториялык изилдөөлөр да каралары айтылган.

Гемодиализдин ордуна же аны токтотууга мүмкүнчүлүк бере турган негизги варианттардын бири — бөйрөк трансплантациясы. Кыргызстанда 2025-жылы Министрлер Кабинети өнөкөт бөйрөк оорусунун бешинчи стадиясындагы бейтаптар үчүн бөйрөк трансплантациясын уюштуруунун жана каржылоонун тартибин бекиткен. Документке ылайык, операциялар бир катар мамлекеттик медициналык мекемелерде жүргүзүлөт жана тиешелүү кызматтар мамлекеттик бюджеттин жогорку технологиялуу медициналык жардам фонду аркылуу каржыланат.

Министрлер Кабинетинин 2025-жылдагы маалыматына ылайык, бюджеттин эсебинен эки жыл ичинде бөйрөк алмаштыруу боюнча 45 операция жасалган.

Гемодиализ боюнча айтылган 4 714 деген сан жөн гана статистика эмес. Ар бир бейтап үчүн бул жумасына үч жолу медициналык борборго баруу, бир нече сааттык процедура, үзгүлтүксүз текшерүү жана күнүмдүк жашоону дарылоого ылайыкташтыруу дегенди билдирет.

Ошондуктан Кыргызстанда гемодиализ системасынын өнүгүүсү жаңы борборлорду ачуу менен эле чектелбейт. Бейтаптардын медициналык жардамга жеткиликтүүлүгү, процедуралардын сапаты, керектүү каражаттар менен камсыздоо жана трансплантацияга жетүү мүмкүнчүлүгү да маанилүү бойдон калууда.
Бүгүнкү күндө мамлекет гемодиализди бюджеттин эсебинен камсыз кылып жатат. Бирок бейтаптардын саны жыл сайын көбөйүп жатканы бул тармакка болгон муктаждык дагы да өсүп жатканын көрсөтүүдө.